Connect with us

Güncel

Ortaylı: Dünyanın jandarmalığına girişen ABD, Afganistan’da tutunamadı

Tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı ‘Afganistan’ başlıklı yazısında ABD’nin Afganistan’da tutunamadığını ve kendisiyle işbirliği yapanları da yüzüstü …

Tarihçi Prof. Dr. İlber Ortaylı ‘Afganistan’ başlıklı yazısında ABD’nin Afganistan’da tutunamadığını ve kendisiyle işbirliği yapanları da yüzüstü bırakarak bölgeyi terk ettiğini belirtti.

Ortaylı dış kuvvetlerin Afganistan’a yeni bir nizam ve hakimiyet getiremeyeceğini lakin karışıklık yarattığını söz etti: “Son Taliban istilasında yeryüzü tarihinin en büyük skandallarından biri daha doğrusu utanmazlığı ortaya çıktı. Dünyanın jandarmalığına ve düzenleyiciliğine girişen ABD, Afganistan’a müdahale eden büyük devletlerin en son bahtına düştü; tutunamadı. Kendisine muhalif kümelerle baş edemedi ve kendi taraftarı olan küme ve kabileleri de yüz üstü bırakarak bölgeyi terk etti. Salı Sedat Ergin’in ‘Kabil’in Çöküşü ve Biden’ın Büyük Fiyaskosu’ makalesi ABD’nin tarihi yolunun iflasını ve önder olarak çapsızlığını söz ediyor. Bu aslında Vietnam’dan sonra ortaya çıkan emperyalist paradoksun çok muthik (trajikomik) bir örneğidir. Sovyetler Birliği’nin dağılmasını hızlandıran bir süreçtir. Dış kuvvetler Afganistan’a yeni bir sistem ve hâkimiyet getiremezler ancak karışıklık yaratırlar. Tarihte bunun istisnası yalnızca Timurlular oldu. Timur’un soyundan gelenler Herat ve Kandahar bölgesinde (ki Babür de mezarını oraya nakletmiştir Hindistan’da hükmetmesine rağmen) tek örnektir.”

Ortaylı yazısında Büyükelçi Müfit Özdeş’in anılarından da bir örnek verdi. Ortaylı, Özdeş’in “Bu müdahaleyi Türkiye yapacaksa kendi başına yapar. NATO bayrağı altında girmesi reaksiyon çeker ” kelamlarını aktardı: “Büyükelçi Müfit Özdeş’in yakında çıkacak olan hatıratında Afganistan’da dış kuvvete müdahalenin kelamı açıldığında Afganistan ayanının ve halkın “Bu müdahaleyi Türkiye yapacaksa kendi başına yapar. NATO bayrağı altında girmesi reaksiyon çeker. Türk gelip diğeri ismine burada kurşun sıkmasın” deyişini naklediyor. Müşahedeler enteresandır. Çıkan kitapta okunabilecektir. Yakından tanıdığım Profesör Ahmet Kasım Han’ın çarşamba günkü Hürriyet’teki röportajı dikkate kıymet. Afganistan’da tıpkı Büyükelçi Müfit Özdeş üzere Peştunların milliyetçi yaklaşımlarına işaret ediyor. Münasebetiyle Irak ve Suriye’nin dışında bölgede bizim anladığımız üzere bağnaz ve saldırgan (ki öyledir) haline karşın bir de Peştun milliyetçiliği etrafında bir memleketi yine düzenleme savında bir küme hâkim olacak üzere gözüküyor. Lakin Ahmet Beyefendi bunların ortasında çatışma da çıkabileceğini düşünüyor.”

Tıkla ve Yorum Yap

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir